Limburgliefde #5: typisch Limburgse namen

| 26 reacties

Met mijn fascinatie voor namen (ik ben dol op de blogs Voornamelijk en Vernoeming!) kon je erop wachten: een aflevering van Limburgliefde die gewijd is aan typisch Limburgse namen. Ik pretendeer niet met complete lijstjes of puur Limburgse namen te komen. Dat kan ook bijna niet, want Limburg is geen geïsoleerd gebied. Daarom volgde ik mijn intuïtie voor dit blogje. Voor achternamen is het niet zo moeilijk om vermoedens over veelvoorkomende namen te verifiëren: de spreidingskaarten van de familienamenbank van het Meertens Instituut laten overduidelijke vlekken zien. Bij voornamen lag het lastiger, want van vrouwen die Catharina als eerste voornaam hebben, staat niet geregistreerd of ze Karin, Trien, Kathy of Ine genoemd worden. Toch heb ik ook een paar typisch Limburgse voornamen op een rijtje gezet. Benieuwd?

Limburgse achternamen

Patroniemen en heiligen

Genoeg Limburgers waarvan de voorvaderen besloten om het makkelijk te houden bij het kiezen van een achternaam. In deze provincie leven – net als in de rest van Nederland – talloze mensen die Jans(s)en, Willems of Pe(e)ters heten. Met de rooms-katholieke wortels is het niet zo vreemd dat ook de voornaam Christianus in veel Limburgse (en Brabantse) paspoorten staat. Toch komt het patroniem Christiaans als achternaam niet zoveel voor in Limburg. Het alternatief, de verbastering Corstjens/Kurstjens, komt wel opvallend veel voor. In het westen van Limburg komt Corstjens wat vaker voor – logisch, want ook in Belgisch Limburg hoor je hem veel – terwijl het richting de oostelijke grens vaker Kurstjens is.

Nog meer katholieke wortels vind je terug in achternamen die naar heiligen verwijzen. Sevriens of Severins bijvoorbeeld. De heilige Severinus moet wat goed hebben gedaan 😉 Ook de achternaam Houben, naar de heilige Hubertus, komt behalve in Duitsland ook in Limburg veel voor, net als de iets minder Duitse spelling Hoeben. Vergelijkbaar zijn Roumen en Roemen, die je buiten Limburg ook weinig tegenkomt. Daar kon ik de herkomst overigens niet van vinden. Wellicht via het Vlaamse/Franse Jerôme terug naar de heilige Jeronimus/Hiëronymus.

Beroepsnamen

Limburgliefde 5 Limburgse namen - verspreiding Smit(s), Smeets en Schmitz

Van links naar rechts: de verspreiding van de achternamen Smit, Smits, Smeets en Schmitz. (Bron: Meertens Institituut)

Een prachtig voorbeeld van de verspreiding van verschillende varianten van een beroepsnaam, is Smit/Smits/Smeets/Schmitz. Ze zullen allemaal een voorvader hebben die smid was, maar in de noordelijke provincies en de “Hollanden” overheerst duidelijk de variant Smit. In Limburg wordt het Smeets (het Limburgse woord voor smid is s(j)meed), en je ziet dat in het gebied ertussenin de genitief-s al duidelijk opkomt. Richting Duitsland zie je de variant Schmitz weer vaker. Zeker weten doe ik het niet, maar waarschijnlijk hebben de families Smeets die de vlekjes buiten Limburg vormen allemaal Limburgse voorouders. Zelfs Mart Smeets in dat geval, hoewel de Limburgse bescheidenheid daar genetisch moet zijn weggevaagd 😉

Nog een aantal mooie Limburgse beroepsnamen: Kusters/Custers (koster) en Beckers als Limburgs alternatief voor (de) Bakker. Ook de achternaam Pisters verwijst naar een bak-achtergrond: het kot van het Duitse Pfister.

Limburgse vrouwennamen

Van ouderwets naar superhip

De meisjesnaam Mia is de laatste jaren weer helemaal hip. Dat vind ik persoonlijk redelijk verwarrend, omdat ik me bij een naam als Mia absoluut geen meisje voorstel, maar een vrouw die de 50 is gepasseerd. Ik heb het wel eens iemand horen zeggen en ik geloof dat de stelling aardig klopt: elke Limburger heeft een tante Mia. Ik heb er zelfs twee, als je een oudtante naar wie ik ook op die manier refereer meetelt. Wat je in het Limburgs ook vaak hoort, is dat die vrouwen door intimi weer ‘Mie’ worden genoemd. Zou in de toekomst ook nog best in de rest van het land kunnen werken, als je bedenkt dat er meisjes zijn die Quinoa heten 😉

Ook helemaal hip is Fien(e). Zeker de variant mét e vind ik leuk, maar bij Fien denk ik dus weer aan die leeftijdsgenoten van Mia. Vrouwen die Josephina als doopnaam hebben, maar de afkorting als roepnaam kregen. Een naam die in Nederland (nog) niet populair is, maar in België wel, is Nele. De naam Neel (van Cornelia) was populair als roepnaam bij – voor mijn gevoel – de generatie die nog iets ouder was van Fien en Mia.

Minder hip

Absoluut niet hip, maar wel noemenswaardig is de naam Trees. Waar Theresa en Thérèse naar kak neigen, is het Limburgse Trees heerlijk no-nonsense. Ik zie deze naam geen revival maken, maar wel lollig voor een huisdier. In diezelfde categorie: Truu. Niks Trudy, Gertrude of Truus (hoewel je Truus ook héél vaak hoort in Limburg), gewoon weer lekker nuchter en kort: Truu.

Limburgse mannennamen

Wiel en Mat

Er zijn talloze Wilhelmussen in Limburg, maar vrijwel niemand van hen werd structureel zo genoemd. Mijn opa Willem werd vaak Wullem(ke – ik heb mijn beperkte lengte niet van een vreemde) genoemd, en daarnaast is ook Wiel een typisch Limburgse voornaam. Ook als je iemand hier Mat hoort roepen, schreeuwen we niet in het wildeweg de naam van een voorwerp, maar zal er een bekende langslopen. Al die Mattheussen of Mathiassen hebben een andere roepnaam, waarvan Mat/Math/Matje veruit de populairste zijn.

Zo vader, zo zoon(tje)

Ik noemde net Wullem(ke) al even als variant van Willem, maar het is simpelweg de verkleinvorm. In het Limburgs verandert bij de verkleinvorm namelijk regelmatig een klinker mee. Zo wordt een jonge Fons misschien Funske genoemd, waardoor later Funs overblijft. Hetzelfde gebeurt als Sjang (van Johannes) zijn zoon naar zich vernoemt. Kleine Sjang wordt eerst Sjengske genoemd en later Sjeng.

Limburgse retronamen

Nog een aantal afkortingen die behoorlijk retro zijn: Driek (Hendrik) en Baer/Bair/Bèr (Hubertus). Deze namen zie ik niet zo snel populair worden, maar andere hebben meer potentie. Zo is Sef (of Zef/Sjef/Zjef) een veelvoorkomende Limburgse afkorting van Jozef, maar hoor je die naam tegenwoordig ook als roepnaam bij Youssef. Grappig hoe deze varianten eigenlijk volledig dezelfde lijn volgen! En hoewel ik Keub (van Jacobus) niet direct terug zie komen, vind ik Kobe wél weer leuk. Ook deze naam staat in Vlaanderen hoger in de namenlijstjes dan hier, maar wie weet.

Zoals ik al zei, zijn mijn voorbeelden zeker niet exclusief of uitputtend, dus weet jij nog typisch Limburgse namen? Vertel het hieronder!

26 reacties

  1. So true, zo herkenbaar. Ik kan niet bedenken hoeveel mensen met de naam Hub, Wiel (Willy?), Sjeng, Sjef, Fons, Mia, Ria of Fien(ie) ken.

    Erger nog is als men personen probeert te beschrijven. Mia van der Huub van de bekkerie van op gen hook…
    Falco Renierkens postte onlangs…Two types of people: M&M’s vs SmartiesMy Profile

    • O ja, dat is ook zo’n mooi Limburgs fenomeen, al die bijnamen 🙂 Mijn opa was Wullemke vanne rooje (gezin met 17 roodharige kinderen), haha.

    • Mijn doopnaam is Wilhelmus. Mijn roepnaam was Willy (woonplaats Stein, geboren in 1953). Dialectsprekers uit Oost Zuid-Limburg noemen mij Wiel, Maastrichtenaren noemen mij Wielly. Ik heb besloten om mezelf Wil te noemen omdat mensen uit Oost Zuid Limburg denken dat Willy een verkleinwoord is (ik ben 1,86 meter).
      Over bijnamen: In Stein werd veel gebruik gemaakt van bijnamen: Ik ben niet echt een deskundige op dat gebied maar bijvoorbeeld: ik ben van Pitteneerke: mijn overgroot ouders waren Piet en Neerke. Het verhaal gaat dat er aan iemand gevraagd werd, waar woont mijnheer Jansen. De Steindenaar antwoordde daarop dat hij niet wist waar mijnheer Jansen woonde. Achteraf bleek dat hij voor het huis van mijnheer Jansen stond maar hem alleen kende van zijn bijnaam. Het ontstaan van bijnamen is op zichzelf een studie waard.

  2. Zo leuk om te lezen en heel herkenbaar, want ik heb een (Belgisch) Limburgse schoonfamilie.
    Annelies postte onlangs…Door de lens #1My Profile

  3. Idd audrey,
    Die Mia is de 50 al lang gepasseerd ☺️
    Wat hebben we toch veel van deze namen in de familie!

  4. Heel leuk om te lezen, zelf totaal geen kennis op het gebied van typische Limburgse namen.

  5. Nóg een verbastering van Smit is het Zittesje Schmeits(z). Aan de Duitse Selfkant werd het Smeets “verduitst”.

    Groetjes!

  6. Ik mis Tren nog in het rijtje. Maar misschien is dat beperkt tot Noordlimburg?

  7. Ich mis Graad, Sjra en Sjir, ooch echt limburgse vuurname. En ut Regien biste ooch vergète!

  8. Krit, Pierre, Tonia, Jean, José, Sebil, Tring, Sjert, Wil, Mathis, Free.

  9. Tilla, Lei, Lewi, Mil, Ser, Naat, Sjaarrel, Sjeer, Tei, Twan, Kamiel, Han (f), Berb, Sjan. 🙂

  10. ik had 4 tante mia’s.
    wat te denken van Tjeu?? Mijn vader heette Kène, een verbastering van Chretiën. Alleen mijn broer heet nog zo.

  11. mijn opa heette Leo. Zijn vader ook. De ene werd Naatje genoemd en mijn opa Lei. Theelen was de achternaam dus mijn opa werd in de volksmond.
    Lei van Theelens Naatje. Kène komt van Chretiēn trouwens. Ik heet Annemarie maar werd door mijn oma Annemie genoemd. Ook typisch uit het zuiden.

  12. Bijnons in de familie komt vaker ‘Nee’ als voornaam voor. Een verkorting van Dieudonné.
    Wiet en Hay zijn ook nog zulke typische Limburgse namen.

  13. Wat een leuk artikel dit!
    Ten eerste complimenten.
    Vroeger schaamde ik mij voor de naam van mijn vader, maar deze vind ik nu super leuk en ook wel weer hip aan het worden.
    Zijn naam is Cäp (Kep) van Caspar!

  14. Heel fijn blog! Ik was op zoek naar oude Limburgse namen voor een verhaal en ik heb er nu een heleboel! Dit was de meest informatieve plek die ik kon vinden op het web.

  15. Heerlijke blog, nog een naam die ik nog niet voorbij heb zien komen is een oude Maastrichtse meisjesnaam helemaal uit de mode denk ik, ik weet niet hoe hij precies geschreven wordt ; Chardien of Sjardien.
    Ik woon al lang niet meer in Maastricht, heb de naam ook daarom lang niet meer gehoord

  16. Haha met googelen kom ik hier zomaar terecht…..
    Met de namen voor onze kinderen hebben we ons best gedaan t Limburgs te behouden ☺️
    Jeu, Lou, Bèr en Fieke ☺️

  17. Mijn kameraad komt uit Roermond en heet Nick.
    Hij zegt dat daar geen typische Limburge afgeleide van is.
    ik kan me niet voorstellen dat er in limburg geen (heilige) Nicolaas ’n zijn waar een verkorte naam voor is.

    Toch?

  18. In mijn dorp heten 4 van de 10 mannen (jongens) Hay. Ik vermoed dat dit een streeknaam is van Harry of Hendrik. Alleen al in mij n straat zijn 4 Hay’s.

  19. Andere Limburgse namen hier in het dorp: Sjul, Twan, Sjeng, Graad, Heitse onder andere.

Geef een reactie

Verplichte velden zijn aangegeven met een *.


CommentLuv badge